Esrarın Hükümdarı
Spoiler uyarısı Bu sayfa, sözlüğün bölüme göre kapattığı içeriği kapatmaz: bütün romandan, finale kadar Mertebeleri, Yol gruplarını ve olayları açıkça anar. Romanı bitirmediyseniz okumaya kendi sorumluluğunuzda devam edin.

Bu sayfa, sözlükteki bireysel çevirmen notlarında tekrar tekrar açıklanmak yerine, birden fazla Mertebe veya Yol'u kapsayan sistemik tercihleri tek bir yerde toplar. Bir girdinin adının yanında 📘 Sistem Kuralı rozetini görüyorsanız, o tercih burada listelenen bir kuralın parçasıdır. Rozete tıklamak sizi doğrudan ilgili kurala getirir. Her kural en az bir doğrulanmış kanonik örneğe dayanır ve üslup tercihiyle değil, kontrol edilebilir bir testle çalışır. Bir testin yargı gerektiren bir adımı varsa bu adım kuralın içinde açıkça işaretlenir ve gerekçesi girdinin notunda yazılır. Kurallar üç bölümde toplanır: önce ilkeler, sonra kelime tahsisleri, en sonda biçim kuralları. Kurallar çatıştığında aşağıdaki öncelik sırası uygulanır.

1. Bağ ve Birlik 2. Kayıt Katmanları 3. Grup Kelimeleri 4. Büyücü/Efsuncu/Sahir 5. Mürşid 6. Piskopos/Ruhban 7. Şövalye Ekonomisi 8. Yozlaşma ve Kirlenme Ailesi 9. Ustalık ve Faillik Ekleri 10. Ek Aileleri 11. "-şinas" 12. Mertebe 0 Adlandırması 13. Tarot Kartı Adları
Öncelik sırası. Her basamağın ayrıntısı ilgili kuralda yazılıdır.
  1. Önce Çince terim belirlenir. İngilizce karşılık tek başına delil değildir. (Kural 1)
  2. Salahiyet adları diğer bütün kelime rezervlerinin üstündedir; aynı salahiyet her yerde aynı kelimeyle karşılanır. (Kural 1)
  3. Kaynakta doğrulanmış bağ onarılır, olmayan bağ icat edilmez. Kayıt katmanı, kaynak bir adı açıkça bir terime bağladığında geri çekilir. (Kural 1, 2)
  4. Yol grubuna ayrılmış kelimeler başka gruba verilmez. (Kural 3)
  5. Kelime ailesi testleri kendi sıralarıyla uygulanır. (Kural 4–8)
  6. Biçim kuralları en sonda gelir: ekler, Mertebe 0, tarot adları. (Kural 9–13)

I. İlkeler

KURAL 1Bağ ve Birlik İlkesi

İngilizce çeviri, Çince adların paylaştığı kökleri sık sık siler; kanon ise bazı bağları bilinçli olarak sürer. Bu kural iki yönde çalışır: kaynağın kurduğu bağ Türkçede görünür kılınır (birlik), kaynakta bulunmayan bağ icat edilmez (sınır). Ölçüt tek bir sorudur: bağ kaynağın kendi dizgesine mi ait?

A. Salahiyet adları: aynı salahiyet, tek kelime

Bir salahiyet birden çok Yolda ve grupta bulunabilir, kanon bu ortaklığın izini bilinçli olarak sürer, dolayısıyla Türkçede de tek bir kelimeyle karşılanır. Salahiyeti gruba göre bölmek, kaynağın kurduğu bağı görünmez kılar.

Bir varlığın adı, sahip olduğu salahiyetten türeyebilir ve talep ettiği başka bir salahiyetten ayrı kalabilir; bu ayrım kanonik bir ihtilafı korur. 战斗 → Cenk bir salahiyettir ve 战神'nin adı ondan türer: Cenk Tanrısı. Tazim adındaki "Harp Hükümdarı" (战争主宰) satırı ise gerçekte Ahmer Hünkar'a ait bir alanı talep eder. Varlık Cenk'e sahiptir, Harp'i talep eder; tek kelime kullanılsaydı unvan hak edilmiş bir sıfat gibi okunur ve kanonun kurduğu boşluk kaybolurdu.

Salahiyet adları bu sözlükteki diğer kelime rezervlerinin üstündedir. Bir kelime hem bir salahiyeti karşılıyor hem de başka bir kural gereği ayrılmış görünüyorsa, salahiyet kazanır: aynı salahiyetin iki Yolda farklı kelimelerle karşılanması, kaynağın kurduğu bağı görünmez kılar. Tekrar bu durumda hata değil, gerekliliktir ve girdi kendi notuyla gerekçelendirilir (bkz. Necaset Hatibi).

Kural yalnızca terminolojiyi bağlar, her cümleyi değil. Salahiyetin adı geçtiğinde sabit kelime kullanılır; akıcı metinde aynı kavramın fiil veya sıfat hâli için yerli karşılıklar serbesttir. Sıfat gerektiğinde kelimenin kendi türevi tercih edilir (堕落 → mütereddi).

Mertebe adları salahiyetin kelimesini taşımak zorunda değildir; Mertebenin mahiyetini karşılayan bir ad seçilebilir (Gizem Avcısı / İttıla, Ateş Müptelası). Fakat bir Mertebe adı başka bir terimin kelimesini taşıyamaz, zira bu kaynakta bulunmayan bir bağ kurar. Musibet Müjdecisi (灾祸教士) bu yüzden 'Felaket'i (天灾) değil, kendi teriminin kelimesini taşır; Tadlil Mürşidi (欺瞒导师) de aynı biçimde kendi teriminin, 欺瞒'nın kelimesini taşır ve 'Hile'yi taşımaz, çünkü 'Hile' bu sözlükte 戏法'ya aittir.

B. Onarılan bağlar ve bağın düzlemleri

Bağ kaynakta gerçekse, hangi düzlemde bulunduğu önemli değildir. Doğrulanmış düzlemler şunlardır:

Rol ifası düzleminin sınırı: bu düzlem anlam yakınlığını gerektirir, ortak biçimi değil. Kaynakta bu üç ad ortak bir kök taşımaz, yalnızca genel kişi eki 师'yı paylaşırlar. Hokkabaz ile Hilebaz'ın ortak -baz eki Türkçenin yakınlığı görünür kılmasının doğal yoludur; kaynağın talep ettiği bir şey değil, açık bir tasarım tercihidir ve girdinin notunda öyle yazılır (bkz. Kural 10).

Yakınlık derecelidir. Aynı Yolun iki Mertebesi arasında ortak bir kelime ayrıca bir düzlem gerektirmez. Aynı Yol grubundaki Yollar akraba sayılır; aralarındaki ortak kelime için iki Mertebenin anlam yakınlığı yeterlidir. Farklı gruplardaki Yollar arasında ise yukarıdaki düzlemlerden en az biri ayrıca gösterilir.

C. Onarılmayan bağlar

D. Kabul edilen yankı

Bir ad, Türkçede yerleşik veya dış kaynaklı bir karşılığı izliyorsa ve bu karşılık sözlüğün bir kelime ailesiyle istemeden örtüşüyorsa, ad değiştirilmez: yankı bilinçli olarak kabul edilir ve bir bağ iddiası taşımaz. Her kabul edilen yankı girdinin notunda tek satırla belirtilir: neyi izlediği ve hangi kuralın kapsamına girmediği. Kabul edilen yankı bir bağ iddiası taşımadığı için, sözlük içi bir bağ gibi okunacak biçimde kullanılmaz.

Örnek: Savaşçı Yolu M4'ün ikincil adı Efsunger, Witcher 3'ün resmî Türkçe çevirisindeki karşılığı izler ve Mertebe açık bir Witcher göndermesidir. 'Efsuncu' ile paylaştığı kök tesadüfidir; Kural 4 'Efsunger'i kapsamaz, çünkü o kural 法师 ve 巫 köklerinin karşılıklarını düzenler, ödünç alınmış özel adı değil.

Test: (1) Hangi Çince terim karşılanıyor? Doğrulanmadan eşleşme yapılmaz; İngilizce karşılık tek başına delil değildir. (2) Aynı salahiyetse her yerde aynı kelime. (3) Ortaklık kaynağın kendi dizgesinden mi doğuyor, yoksa ödünç bir terimin ya da metin dışı bir göndermenin içinde mi bulunuyor? İkincisiyse olduğu gibi bırakılır. (4) Birincisiyse hangi düzlemde doğrulanıyor? Rol ifası düzleminde alıntılanabilir bir kanon satırı gerekir. (5) Düzlem gösterilemiyor ama ad dış kaynaklı bir karşılığı izliyorsa, kabul edilen yankı olarak notta belirtilir.
Nizamın Eli Nizamın Timsali Harp Ruhbanı Cenk Tanrısı Necaset Hatibi Necaset Hâkimi Musibet Müjdecisi Tadlil Mürşidi Sır Kuklabazı (onarım) Sır Hâdimi (onarım) Hokkabaz · Hilebaz (rol ifası) Âlem Seyyahı (icat edilmedi) Soytarı (icat edilmedi) Efsunger (kabul edilen yankı)

KURAL 2Kayıt Katmanları

Tek bir Çince terim, Türkçede bulunduğu yere göre farklı biçimler alabilir. Bu bir bölünme değildir: sözlüğün kendi kayıt dizgesi, terimin hangi yuvada durduğuna göre hangi biçimin kullanılacağını belirler. Kural 1 terimi bağlar; bu kural terimin o yuvadaki biçimini belirler.

Örnek: 暗 / 黑暗 üç yuvada üç biçim taşır. Salahiyet adı Karanlık'tır ve Ebedî Gece Tanrıçası'nın Yolu'nun Mertebe 0 adı da aynı kelimedir. Özel adlarda Zulmet kullanılır: Sermedi Zulmet (永恒之暗), Ebedî Zulmet Nehri (永暗之河). Sıfat hâli Zulmani'dir (Zulmani Melek, 暗天使). Üçü de aynı terimi taşır; hiçbiri ötekinin yerine geçmez.

Aynı yapı başka terimlerde de vardır: 死亡 salahiyet olarak Mevt'tir, Mertebe 0 adı olarak Ölüm. 命运 salahiyet olarak Kader'dir, tazim isimlerinde Mukadderat. 失控 salahiyet olarak Şirazesizlik'tir, düz metinde şirazesini yitirmek.

Özel ad katmanı, kaynak bir adı açıkça bir terime bağladığında geri çekilir (bkz. Kural 1). Işık Miftahı (光之钥) bu yüzden 'Nur' değil 'Işık' taşır: kanon, ışık konisinin içinin kader olduğunu ve Yüce Kadim'in adının da Işık Konisi Âlemi'nin adının da bundan geldiğini açıkça söyler.

Test: İki karşılık farklı yuvalarda mı duruyor (salahiyet / Mertebe 0 / özel ad / sıfat), yoksa aynı yuvada mı? Farklı yuvalardaysa kayıt katmanıdır ve meşrudur. Aynı yuvada iki kelime varsa bu bir bölünmedir ve Kural 1 gereği tek kelimeye indirilir.
Karanlık · Zulmet · Zulmani Mevt · Ölüm · Ölüm Veliahdı Kader · Mukadderat

II. Kelime Tahsisleri

KURAL 3Grup Kelimeleri: Sır / Esrar / Gizem / Hafi ve Esmâ-ül Hüsnâ

Bazı kelimeler bir yol grubuna ayrılmıştır ve başka bir grup için kullanılmaz. Aynı örüntü Büyücü (Kural 4) ve Piskopos (Kural 6) için de geçerlidir.

Sır / Esrar / Gizem / Hafi

"Gizem/sır" anlamına gelen bir Çince terim göründüğünde otomatik olarak tek bir kelimeyle karşılanmaz. Her yol grubunun (varsa) kendi kelimesi vardır; bir grubun kelimesi başka bir grup için kullanılmaz.

Esmâ-ül Hüsnâ

Allah'ın 99 isminden alınan kelimeler yalnızca Kadir-i Mutlak yol grubu için ayrılmıştır. Evrenin İbrahimî tektanrıcılık tasavvurunu doğrudan temsil eden tek grup. Başka hiçbir Yolda, bir Mertebe ne kadar yüce olursa olsun bu kaynağa başvurulmaz.

Bu tahsis yalnızca tematik bir okumaya dayanmaz; kaynağın kendi kelime tercihinde karşılığı vardır. Grubun Çince adı 上帝'dır. Bu kelime Çincede sıradan bir ilah (神) veya efendi (主) karşılığı değildir: tektanrıcı geleneklerin yüce yaratıcı tanrısını adlandıran yerleşik kelimedir ve Hristiyan, Yahudi ve İslamî bağlamların üçünde birden kullanılır. Yedi Muteber Kilise'nin ilahlarının 神 ile adlandırıldığı bir dünyada, bu grubun 上帝 ile anılması işaretli bir tercihtir.

Bu bağ yalnızca 上帝 kelimesiyle de sınırlı değildir; romanın kendi mitolojisi ve yazarın açıklamaları bu eşleştirmeyi doğrudan destekler:

Kelimenin tek bir dine değil, ortak tektanrıcı tasavvura ait oluşu bu kural için ayrıca elverişlidir: Esmâ-ül Hüsnâ'ya başvurmak, kaynağın Hristiyan bir kaydını İslamî bir kayda çevirmek değildir. İki gelenek de aynı yaratıcı-tanrı tasavvurunu paylaşır ve 上帝 bizzat o paylaşılan zemini adlandırır. Türkçe, kaynağın işaret ettiği zemine kendi dilinde yerleşmiş terminolojiyle karşılık verir.

Kadir-i Mutlak içinde dahi bir isim yalnızca prestij için seçilmez; seçilen ismin anlamı, o Mertebenin belgelenmiş gücüyle veya rolüyle birebir örtüşmelidir.

Tahsis, isimlerin ilahî sıfat olarak kullanılmasına dairdir. Esmâ'da da bulunan sıradan bir kelime bir unvanı değil bir hâli tarif ettiğinde başka gruplarda kullanılabilir: Cebbar (独裁者, Kara İmparator) zorba idareyi bildiren sıradan bir sıfattır. İsmin ilahî bir sıfat olarak okunacağı yerde tahsis katıdır; el-Kahhâr (Musahhir), el-Latîf (Ruh Bedeni) ve el-Cemîl (Güzellik) bu yüzden reddedilmiştir. Bir ismin kökünü paylaşan sıradan kelimeler (hilkat, mahlukat) tahsise girmez.

Test: Mertebe hangi yol grubuna ait? Grubun kendi kelimesi kullanılır; henüz yoksa yeni bir kelime türetilir, Sır/Esrar'a varsayılan olarak başvurulmaz. Kadir-i Mutlak grubunda bir Esmâ ismi düşünülüyorsa: isim ilahî sıfat olarak mı okunacak, yoksa bir hâli mi tarif ediyor? Anlamı Mertebenin belgelenmiş gücüyle birebir örtüşüyor mu?
Sır Efsuncusu Esrar Hâdimi Gizem Âlimi Hafi Talibi Hâlık, Bârî (Kadir-i Mutlak tazim ismi) Musavvir Alîm Göz

KURAL 4Büyücü / Efsuncu / Sahir / Şaman Sistemi

Çincede büyü ve büyücülük bildiren iki ayrı kök — 法师 (fǎshī) ve 巫 (wū) — tek bir Türkçe kelimeyle karşılanmaz. Dört ayrı kelime kullanılır ve bunlar birbirinin yerine geçmez.

Test sırayla uygulanır: (1) Bu Mertebe kendi büyülerini icat edebiliyor mu? → Büyücü. (2) Esrarın Hükümdarı grubunun üyesi veya tarihsel Flegrea bağına dahil mi? → Efsuncu. (3) Gücünü ayin ve malzeme aracılığıyla değil, doğrudan tabiatla temas kurarak mı kullanıyor? → Şaman. (4) Hiçbiri değilse varsayılan Sahir'dir. Sıra önemlidir: Ruh Efsuncusu tabiat ruhlarını da yönetir, fakat (2)'de eleneceği için Şaman'a hiç ulaşmaz.

法师 taşıyan her ad bu kurala girmez. Kaynağın kendi dizgesinden değil, dışarıdan ödünç alınmış bir terimin içinde bulunan 法师 onarılmaz (bkz. Âlem Seyyahı ve Kural 1, C). Ödünç alınmış özel adlar da bu kuralın dışındadır: Efsunger bir kökün karşılığı değil, dış kaynaklı bir özel addır (bkz. Kural 1, D).

巫 taşıyan her ad da bu dizgeye girmez. Suikastçı Yolu'nun Mertebe 7'si Cadı'dır (女巫): Çincede bu, "kadın büyücü" diye çözülecek bir birleşik değil, gündelik "cadı" kelimesidir. Mertebe bir büyü usulünü değil, Aşkın'ı kadınsı bir dönüşüme sokan bir kimliği adlandırır; bu yüzden Türkçenin aynı yerdeki gündelik kelimesiyle karşılanır ve yukarıdaki teste sokulmaz.

Büyücü Garabet Efsuncusu Sır Efsuncusu Ruh Efsuncusu Şaman Kralı Mecnun Sahiri Ferman Sahiri Kemtalih Sahiri

KURAL 5Mürşid Kuralı

"Mentor" (导师, dǎoshī) unvanı otomatik olarak "Mürşid" ile karşılanmaz. Karşılık, rehberliğin neye yöneldiğine göre seçilir ve aşağıdaki sınamalar sırayla uygulanır.

1. Önce: Salahiyet bağı var mı?

Bir Yol hem Mertebe adında hem de bir salahiyette 导师 taşıyorsa, Mertebe adı salahiyetin kelimesini alır; bu sınama diğer bütün koşullardan önce gelir. Aynı 导师 aynı Yolda iki ayrı kelimeyle karşılansaydı, kaynağın kurduğu bağ Türkçede görünmez olurdu (bkz. Kural 1).

Bu sözlükte 导师 taşıyan salahiyetler bir kişiyi değil bir alanı yönetir: 星界导师 Astral Âlem'i, 灵界导师 Ruhanî Âlem'i. Karşılıkları Müdebbir'dir. Kelime 'tedbir'den gelir: önceden düşünüp düzenleyen, bir işin yahut bir âlemin idaresini gözeten kimse. Bu yüzden aynı Yolların Mertebe adları da Müdebbir'i taşır:

Aile, Marifet İfriti ve Kadir-i Mutlak gruplarının bilgi Yollarında toplanır; 'tedbir'in bilgiye dayalı yönetim anlamı bu dağılımla örtüşür.

2. Sonra: Mürşid koşulları

Salahiyet bağı yoksa "Mürşid" için iki koşulun birlikte sağlanması gerekir:

İki koşul da sağlanırsa → Mürşid (Tadlil Mürşidi, Fitne Mürşidi).

Tadlil Mürşidi (欺瞒导师) için ikinci koşul en açık hâlindedir: 'tadlil' yoldan çıkarma, 'mürşid' ise doğru yola ileten kimsedir; iki kelimenin birlikteliği koşulun anlattığı gerilimin ta kendisidir. Adın 'Tadlil'i, Mertebenin kendi teriminin (欺瞒) kelimesidir ve aynı terimin salahiyet karşılığıyla aynıdır (bkz. Kural 1, A).

3. Koşullardan biri sağlanmazsa

Karşılık hangi koşulun başarısız olduğuna göre seçilir:

Test: Yol bu 导师'yı bir salahiyette de taşıyor mu? Taşıyorsa salahiyetin kelimesi esastır. Taşımıyorsa: rehberlik bir müride mi, bir alana mı, bir yöne mi yöneliyor — ve müride yöneliyorsa Yolun ahlakı gerilimi taşıyor mu?
Havas Müdebbiri · Marifet Müdebbiri Tadlil Mürşidi · Fitne Mürşidi Adalet Üstadı Ruh Rehberi

KURAL 6Piskopos / Ruhban / Rahip Ayrımı

Piskopos (主教) yalnızca Yedi Muteber İlah Kilisesi'ne ait Mertebelerde kullanılır. Bunların dışındaki her 主教 unvanı Ruhban ile karşılanır.

Rahip (祭司, 牧师) ve Başrahip (主祭) ayrı bir ailedir ve kaynakta pratikte yalnızca muteber ilahların Yollarında geçer (Güneş, Tiran, Ana). Bu kelimeler Piskopos/Ruhban ekonomisine dahil değildir; muteber bir Yolda göründüklerinde doğrudan karşılanırlar. 牧师 bu aileye yalnızca muteber bir Yolda girer (Fırtına Rahibi, 风暴牧师; Şifa Rahibi, 治疗牧师).

祭司 muteber olmayan bir Yolda göründüğünde ruhbanî bir kelimeyle karşılanmaz; Mertebenin kendi içeriği belirleyicidir ve tercih kendi notuyla gerekçelendirilir (Ahmer Hünkar, 红祭司).

Örnek uygulama: Gül Ruhbanı (Hafi Talibi Yolu M6). Bağlı olduğu örgüt kanonda açıkça bir "邪神" (sapkın ilah) ve "隐秘组织" (gizli teşkilat) olarak tanımlanır. Yolun Mertebe 0'ı Hakiki Hâlık'tır ve tazim ismi doğrudan ruhbanî bir kayıtta okunur ("Müşfik Peder", "Cümle Cürümü Sırtlayan Rab"); Yolun kendi ilahiyatı ne kadar kilise diliyle kurulmuş olursa olsun, Fecir Tarikatı Yedi Muteber Kilise'den biri olmadığı için Ruhban kalır.
Dehşet Piskoposu (Muteber) Gül Ruhbanı Harp Ruhbanı Bereket Rahibi Afet Başrahibi Ahmer Hünkar (kural dışı)

KURAL 7Şövalye Ekonomisi

"Knight" (骑士) tek bir kelimeyle karşılanmaz. Karar sırayla verilir:

Zincirin dışında iki kısıt vardır:

Şafak Şövalyesi Gümüş Şövalye Demirkan Akıncısı Tedip Süvarisi Şeamet Süvarisi Kara Zırhlı

KURAL 8Yozlaşma ve Kirlenme Ailesi

İngilizcede "corruption" tek bir kelimedir; Çincede ise bu alanı birden çok ayrı terim paylaşır ve bunlar birbirinin yerine geçmez. Türkçe karşılıklar Çince terimden türetilir, İngilizce karşılıktan değil. Aşağıdaki kelimeler ortak bir ahlaki ve yapısal alanı (yozlaşma, bozgunculuk, kirlenme, çözülme) paylaşır; gruplama eğer mümkünse Çinceyi takip ederek etimolojik olmaya çalışır.

Bu Kural yalnızca terimlerin birbirinden ayrı olduğunu belirtir. Bu terimlerden bazıları aynı zamanda salahiyet adlarıdır (Fitne, Tereddi, Necaset, Tencîs, Aşındırma) ve Kural 1'de daha ayrıntılı işlenir. Fesat ise bir salahiyet değildir: kaynakta yalnızca Fesat Baronu'nun adında geçer.

Çincede iki kök bu alanı ikiye böler: 腐 (çürüme, içeriden bozulma) ve 污 (kirlenme, dışarıdan bulaşma). Türkçe bu ikiliği korur.

Necaset ve Tencîs aynı kökten (ن-ج-س) gelir ve Çincedeki 污 ortaklığını Türkçede de görünür kılar. Ayrım nesnesindedir: Necaset kirliliğin kendisini, Tencîs ise onun bulaştırılmasını adlandırır. Hâviye'nin Mertebe 0 salahiyetleri arasında ikisi de ayrı ayrı bulunur; bu yüzden tek kelimeye indirgenmezler.

Fitne her zaman bir yayıcı gerektirmez. Kelime hem öğretilen/yayılan bir bozgunculuğu (Fitne Mürşidi) hem de nizamın kendiliğinden karışıklığa düşmesini karşılar: Kara İmparator'un Mertebe 0 salahiyeti olan 混乱, kaidelerin ve nizam kavramının bizzat kendisinin karışıklığa sürüklenmesidir ve bir öğreticisi yoktur.

İnhilal diğerlerinden failliğiyle ayrılır: Fesat bir çürütücüyü gerektirirken, İnhilal hiçbir fail gerektirmez. Bu ayrım kanoniktir; İnhilal Dükü'nün terfi ayini, bir ulusun hiçbir dış müdahale olmaksızın yalnızca içeriden çökmesini şart koşar. Nizamın İnhilali yol grubunun adı da bu kelimeden gelir.

Sakıtlar Kontu (堕落伯爵) bu ailenin bilinçli istisnasıdır. 堕落'nun karşılığı Tereddi, sıfatı mütereddi'dir; fakat Mertebe bu salahiyeti taşımaz, kelime yalnızca adındadır. 'Sakıt' başka hiçbir terimle çakışmaz ve okurun erken karşılaştığı bir unvan için daha açıktır.

Test: Hangi Çince terim karşılanıyor? Önce kök belirlenir (腐 mü, 污 mu, başka mı); sonra terimin bir durumu mu, bir maddeyi mi, bir eylemi mi, bir kuvveti mi, yoksa failsiz bir süreci mi bildirdiğine bakılır. İngilizce karşılık ("corruption", "chaos") ayrım için kullanılmaz.
Fesat Baronu Fitne Mürşidi Fitne Avcısı Fitne Sâliki İnhilal Dükü Nizamın İnhilali Necaset Hatibi Necaset Hâkimi Sakıtlar Kontu (kural dışı)

III. Biçim Kuralları

KURAL 9Ustalık ve Faillik Ekleri

Çince Mertebe adları kişiyi bildirmek için birbirinden farklı ekler kullanır: 大师 (üstat), 家 (uzman), 师 (usta), 官 (memur), 者 ve 人 (kişi). Kaynak bu ekler konusunda tutarlı değildir; aynı Yol içinde birkaç farklı ek yan yana bulunabilir. Bu yüzden ekler Türkçeye tek tek yansıtılmaz.

Mertebe adları iki kelimeyi geçmeyecek biçimde kurulur ve ustalık eki, kelimenin kendi ağırlığıyla zaten karşılanıyorsa düşürülür. Ek ancak Mertebenin kıdemi başka türlü duyulmuyorsa ayrıca karşılanır. İki kelime sınırı sözcüksel birimleri sayar, sözcük dizgesini değil. Türkçede tek bir birim olarak okunan yerleşik bir deyim veya birleşik ad (‘Truva Atı’) bir birim sayılır; izafet tamlaması ise iki birimdir (‘Mazinin Âlimi’, ‘Garabet Efsuncusu’). Böylece ‘Kaderin Truva Atı’ üç sözcükten kurulsa da ‘Kader’ ve ‘Truva Atı’ olmak üzere iki birimdir ve sınırı aşmaz. Bu hüküm, deyim sayılabilecek her ifadeyi kapsamaz: birim, Türkçe okurun ayrıştırmadan tek bir kavram olarak tanıdığı ifade olmalıdır; yalnızca birlikte sık geçmek yetmez.

Test: Ek düşürüldüğünde (1) ad, aynı Yoldaki başka bir Mertebe adıyla, bir salahiyet adıyla veya sözlükte sabitlenmiş bir terimle çakışıyor mu? Çakışıyorsa ek korunur; bu adım mekaniktir. (2) Çakışma yoksa, Mertebenin konumu Yol içinde hâlâ duyuluyor mu? Duyuluyorsa düşürülür. Bu ikinci adım bir hüküm içerir ve gerekçesi girdinin notunda yazılır. Kıdem, Yol içindeki sıradan ve kelimenin kendi tonundan zaten anlaşılıyorsa ada yazılmaz.
Sır Kuklabazı ← 秘偶大师 Hilebaz ← 戏法大师 Silahşör ← 武器大师 Durugören ← 预言大师 Ulu Celbedici ← 召唤大师 (karşılandı) Burç Üstadı ← 星象师 (karşılandı) Müneccim ← 占星人

KURAL 10Ek Aileleri

Türkçe bir Mertebe adının eki, Çincedeki kişi ekinin birebir karşılığı değil, bir anlam alanının işaretidir (bkz. Kural 9). Bir ek ailesi tanımlandığında yalnızca o anlam alanındaki Mertebeler için kullanılır; ortak ek, ortak anlam alanının Türkçedeki görünür izidir ve Kural 1, B'deki yakınlık derecelerine tabidir.

Test: Yeni Mertebe adı bu eklerden birini taşıyor mu? Taşıyorsa Mertebe o anlam alanında mı? Alanda değilse ek kullanılmaz. Alandaysa: ek aynı Yoldaki bir adla ortaksa ayrıca gerekçe gerekmez; aynı Yol grubundaki bir adla ortaksa anlam yakınlığı yeterlidir; başka bir gruptaki bir adla ortaksa Kural 1'deki düzlemlerden biri gösterilir, gösterilemiyorsa ek seçilmez. Yeni bir ek ailesi eklenirken bu liste güncellenir.
Hokkabaz · Hilebaz · Sır Kuklabazı Gizemşinas · Hayatşinas

KURAL 11"-şinas" Neolojizmi

Bu kural yalnızca Çince kaynağın 学 (xué) ile kurulmuş terimlerine uygulanır. Gerçek dünyadaki bir "-oloji"ye paralel, tamamen kurgusal bir akademik disiplini adlandıran bileşikler (神秘学, 生物学 gibi). Böyle bir terimle karşılaşıldığında, jenerik bir "bilgini/uzmanı" ifadesi yerine Farsça "-şinas" (bilen/tanıyan) ekiyle yeni bir kelime türetilir.

Kural, 术 (shù) ile kurulmuş terimlere uygulanmaz — bunlar bir bilim dalı değil, kurgusal bir sanat/teknik/zanaat bütünü adlandırır (魔术, 武术 gibi köklerle aynı aile). Burada icat edilmiş bir disiplin yoktur, yalnızca gerçek bir bilgi/pratik türü söz konusudur; bu yüzden "-şinas" yerine klasik bir isim veya isim tamlaması kullanılır (örn. 秘术 için Havas; bkz. Havas Müdebbiri Notu).

Test: Çince terim 学 mü, 术 mü? 学 ise ve alan kurgusalsa "-şinas" türetilir. İngilizce çevirinin de kendi kelimesini icat etmiş olması (örn. "Mystilogist") şart değildir, yalnızca ek bir kanıttır. 术 ise "-şinas" hiç gündeme gelmez; gerçek bir klasik terim aranır.
Gizemşinas ← 神秘学 Hayatşinas ← 生物学 Havas Müdebbiri ← 秘术 (kural dışı)

KURAL 12Mertebe 0 Adlandırması

Mertebe 0'a ulaşan bir Aşkın, artık Yolun bir mensubu değil, Yolun kavramının kendisidir. Bir kavramın adı kısa olur: bu yüzden Mertebe 0 adları tek kelimeyle kurulur ve "X Tanrısı" gibi açıklayıcı yapılardan kaçınılır. Alt Mertebeler özel bir kayıt taşısa dahi Mertebe 0 sade ve yerli bir kelimeye döner.

İstisnalar kaynaktan gelir. Kader Çarkı, Asılmış Adam, Kara İmparator ve Beyaz Kule tarot kartlarına dayanır; son ikisi kartın adını (İmparator, Kule) Çince adın kendisindeki renkle birlikte taşır (黑皇帝, 白塔). Alacakaranlık Devi yazarın beyanıyla iki parçalı bir addır ve her iki parçası ayrı ayrı da kullanılabilir. Tarota dayanmayan tek iki kelimelik ad Ahmer Hünkar'dır (红祭司): renk Çince adın parçası olduğu için düşürülmez, 'Hünkar' ise 'Rahip'in bir harp ilahına tonal olarak oturmaması yüzünden seçilmiştir (bkz. Ahmer Hünkar notu).

Tarot kartı adı taşıyan Mertebe 0'ların kart adıyla ilişkisi Kural 13'te düzenlenir.

Test: Ad tek kelimeyle kurulabiliyor mu? Kurulamıyorsa, çok kelimeli hâli kaynaktan mı geliyor?
Hâviye, Ekmel, Ay, Ana Kader Çarkı, Asılmış Adam, Kara İmparator, Beyaz Kule (tarot) Ahmer Hünkar (istisna)

KURAL 13Tarot Kartı Adları

Tarot kartlarının Türkçe karşılıkları yerleşik değildir ve kaynaktan kaynağa değişir. Bu serbestlik, hangi kelimenin seçileceğinin dışarıdan alınmayacağı anlamına gelir: seçim Mertebenin kendi içeriğine göre belirlenir ve girdi kendi notuyla gerekçelendirilir. Serbestlik bir tercihi engellemediğini gösterir, tercihi kanıtlamaz; kartın tarihçesi veya başka dillerdeki adı seçimi destekleyen ek bir kanıt olabilir, seçimi belirleyen o değildir.

Test: Kartın Çince adı bir Mertebe adıyla aynı mı? Aynıysa Mertebe adı kullanılır. Kart bir Mertebe 0'a mı ait? Öyleyse Cemiyet kod adı ile birebir aynı kelime. Hiçbiri değilse seçim içerikten yapılır ve notta gerekçelendirilir.
Soytarı ↔ Soytarı Efendi Keşiş ↔ Keşiş Hanımefendi Hokkabaz (kart) ↔ Hokkabaz (Mertebe 7)